Weź głęboki czysty wdech- resztę zrobią Twoje płuca. Rola płuc w organizmie.

Jak zapewne większość z nas wie, jakość powietrza w ostatnich czasach uległa sporemu pogorszeniu. Smog stanowi już realne zagrożenie, stąd tak bardzo istotne jest aby chronić nasze drogi oddechowe, a w tym głównie płuca, o których będzie opowiadał dzisiejszy artykuł.

Ich obecność w porównaniu do innych układów jak choćby wątroba czy nerki odczuwamy codziennie. Ruchy naszej klatki piersiowej są znacznie widoczne, choć oczywiście często nie zwracamy na to uwagi z racji przyzwyczajenia, jednak czytając ten artykuł z pewnością przypomną Wam one o sobie 🙂

Dbanie o płuca to w dużej mierze porzucenie nałogu papierosowego, jednak istnieje jeszcze kilka aspektów, których wdrożenie do codziennego życia może poprawić zdrowie i wydajność płuc.

Jak zbudowane są płuca, jaką pełnią rolę w organizmie i przede wszystkim- jak dbać o nie w dzisiejszych, na prawdę trudnych czasach dla ogólnego zdrowia? Sprawdzimy to w tym artykule.

To kolejna część artykułów o najbardziej znanych układach w ludzkim ciele. Sprawdź również:

Płuca jako główny silnik układu oddechowego

Płuca ludzkie to parzysty narząd oddechowy. Parzysty czyli taki, który występuje z drugim, niemal identycznym narządem ułożonym zazwyczaj symetrycznie. Płuca podobnie jak nerki występują symetrycznie po obu stronach ciała. Położone są w klatce piersiowej i zajmują powierzchnię po obu stronach serca, przy czym lewe płuco z racji obecności serca jest mniejsze od prawego.

Zadaniem płuc jest wymiana gazowa, lecz zapewne większości z was więcej powie potoczne określenie zwane oddychaniem, jednak te czynności nie są do końca identyczne, bowiem samo oddychanie to tylko część całego procesu, stąd nie należy równoważyć ze sobą tych czynności.

Płuca to podobnie jak nerki- olbrzymi filtr, który wychwytuje niepożądane substancje oraz zanieczyszczenia i hamuje ich iniekcję w głąb naszych kolejnych układów.

Budowa płuc

Płuca kształtem przypominają stożki. Ich budowa określana jest mianem pęcherzykowatej, a swoją powierzchnią zajmują lwią część klatki piersiowej. Płuca nie należą do zbytnio silnych narządów, głównie za sprawą swojej pęcherzykowatej budowy.

Dlatego właśnie płuca potrzebują swego rodzaju osłony, którą pełnią w ludzkim ciele żebra oraz mięśnie międzyżebrowe. Stanowią one swoistego rodzaju klatkę, która sprawia, że nasze płuca są w bezpiecznych rękach, a ryzyko ich uszkodzenia spada do minimum.

Od spodu płuca ograniczone są przeponą, natomiast oba płuca oddziela od siebie śródpiersie, będące jednocześnie “domem” serca.

Wyróżniamy płuco lewe oraz płuco prawe, ze względu na pewne różnice istniejące w budowie, które to istnieją w związku z występowaniem serca w lewej części.

Prawe płuco składa się z płata górnego, środkowego oraz dolnego, które oddzielone od siebie są szczelinami.

Lewe płuco natomiast nie posiada środkowego płata i jest mniejsze, a pozostałe dwa płaty oddzielone są od siebie szczeliną skośną. Dodatkowo, lewe płuco posiada zagłębienie na serce, zwane wcięciem sercowym.

Elementy budowy płuc

  • Oskrzela– część układu oddechowego usytuowana między tchawicą a oskrzelikami.
    • Tchawica jest narządem stanowiącym przedłużenie krtani i bezpośrednio łączy się z płucami, doprowadzając do nich powietrze.
    • Oskrzeliki z kolei to najmniejsze elementy układu oddechowego, których w płucach istnieje około 30 tysięcy. To drobne wypustki o średnicy do 2 mm. Ich rola w płucach to wyłącznie transport powietrza. Ich ściany zbudowane są z włókien kolagenowych oraz mięśni i nabłonka. Ich skurcze stanowią poważne problemy w transporcie powietrza do płuc. Koniec każdego oskrzelika zawiera gronko płucne, zawierające pęcherzyki płucne.
  • Pęcherzyki płucne– to elementy dróg oddechowych, w których zachodzi wymiana gazowa. Występują one w płucach w formie woreczków, zbudowanych z nabłonka płaskiego. Między pęcherzykami występują tzw. przegrody między pęcherzykowe, wyposażone w naczynia włosowate. Ich rolą jest wymiana gazowa między pęcherzykami a krwią. Włośniczki, czyli wspomniane naczynia włosowate pozbywają się szkodliwego dwutlenku węgla z powietrza, jednocześnie wyłapując tlen przez krwinki czerwone. Wobec tego procesu, krew, która opuszcza włośniczki nasycona jest w tlen, który rozchodzi się we wszystkich komórkach. Ilość pęcherzyków szacowana jest na 300-500 milionów.
  • Opłucna– to zewnętrzna ściana płuc, która wyściela od zewnątrz klatkę piersiową. Ponadto w opłucnej wydziela się płyn surowiczy, mający za zadanie zmniejszenie tarcia a co za tym idzie- ułatwienie ruchu płuc podczas oddychania.

Jak pracują ludzkie płuca?

Aby wytłumaczyć ten niezwykle złożony proces warto zacząć od początku i wyjaśnić kilka aspektów jakie po drodze spotykamy w procesie oddychania oraz po co w ogóle oddychanie jest nam potrzebne. Zacznijmy najpierw od wymiany gazowej.

Wymiana gazowa to proces, w którym następuje dyfuzja gazów oraz ich wymiana na linii organizm-otoczenie, a także między płynami ustrojowymi a tkankami.

Dyfuzja jest procesem polegającym na rozprzestrzenianiu się substancji oraz mieszaniu ze sobą w wyniku ruchu cząstek. Przykładem zjawiska dyfuzji może być wsypanie barwnika do szklanki z wodą. Następuje wówczas wymieszanie wody z substancją rozproszoną, którą w tym przypadku jest barwnik, który przenika przez strukturę wody, zabarwiając ją.

Nos, usta, gardło, krtań, tchawica, oskrzela. To droga jaką pokonuje powietrze by finalnie trafić po płuc.

Proces oddychania jest “zautomatyzowany” w naszym ciele. Skurcze przepony sprawiają że powietrze samo się zasysa by ułamek sekundy później (po rozluźnieniu mięśni międzyżebrowych i przepony) oddać to co złe- czyli dwutlenek węgla.

Na samym początku następuje skurcz mięśni międzyżebrowych, przepona nieco opada, a w tym czasie płuca rozszerzają się, tworzy się w nich podciśnienie, które zasysa powietrze do środka. Ilość wtłoczonego powietrza to około pół litra. Sekundę po tym następuje rozkurcz mięśni, powodujący opadnięcie żeber, powrót przepony do góry i wypchnięcie podobnej ilości powietrza, które organizm uznał za niepotrzebne lub szkodliwe, które to stanowi zwykle CO2.

Wspomniany wyżej proces nie jest ostateczną pracą, jaka jest wykonywana w trakcie oddychania, bowiem to jest proces widoczny. Drugą czynnością dla nas już niewidoczną jest wymiana gazowa wewnętrzna czyli szereg operacji odbywających się w płucach.

Wymiana wewnętrzna odbywa się w pęcherzykach płucnych, które z powietrza wychwytują tlen, który następnie transportują wraz z krwią do tkanek i komórek, skąd jednocześnie pobierany jest dwutlenek węgla i przedostaje się do krwi poprzez zjawisko dyfuzji. Następnie CO2 wędruje do płuc i zostaje usunięty z organizmu.

Funkcje płuc

Funkcja oddechowa

Oddychanie to najważniejsza funkcja płuc, która ma za zadanie dostarczyć nam tlen. Jest potrzebny hemoglobinie a także krwi, skąd wraz z nimi wędruje do poszczególnych tkanek i układów “odżywiając” je. Powietrze to także dwutlenek węgla, który jest bezpiecznie usuwany w trakcie wydechu przez pęcherzyki płucne.

Funkcja filtrująca

Zasysanie powietrza wiąże się także z zagrożeniem wtłoczenia do środka naszego ciała wirusów oraz bakterii. Od wychwytywania wszelkich zanieczyszczeń jest śluz produkowany w płucach, który następnie zatrzymuje wszelkie niepożądane substancje na rzęskach oskrzelików. Pozbywamy się ich w trakcie kaszlu, gdzie pod wpływem ciśnienia przez otwartą jamę ustną zanieczyszczenia odrywają się od rzęsek i wydostają na zewnątrz.

Co szkodzi płucom?

  1. Czynnik, którego obecność nie powinna zadziwiać, czyli palenie tytoniu. Palenie podwyższa znacznie ryzyko zachorowań na nowotwory poszczególnych fragmentów układu oddechowego ale nie tylko. Tytoń może dać o sobie znać również w przypadku żołądka, trzustki, nerek czy prostaty. Palenie papierosów wpływa również na wydajność nas samych czyli po prostu na kondycję. Regularne palenie osłabia oddech, który nie dość, że jest głośny to jest również znacznie płytszy od osób nie mających styczności z tytoniem. Niestety, palenie bierne również wpływa na nas negatywnie. Wobec czego unikajmy jak tylko możemy przebywania w obrębie palaczy, ponieważ samo wdychanie dymu jest równie groźne co zaciąganie się papierosem.
  2. Brak aktywności fizycznej- ten aspekt z kolei prowadzić może do otyłości, nadciśnienia czy cukrzycy, ponieważ brak ruchu powoduje, że nie tracimy nadmiaru kalorii, które generujemy w ciągu dnia. Wpływ braku aktywności fizycznej w obrębie płuc odczujemy przede wszystkim wtedy gdy znienacka przyjdzie nam popracować nieco dłużej fizycznie lub gdy zechcemy skusić się na uprawianie jakiegoś sportu. Wówczas odczujemy bardzo szybki, zbyt głęboki oddech, a w skrajnych przypadkach trudności z jego wciągnięciem przy dużym zmęczeniu. Wszystko to dzieje się dlatego, że nie “trenujemy” naszych płuc, czyli nie poddajemy ich cyklicznemu wysiłkowi, tak aby mogły się przyzwyczaić do pracy na wyższych obrotach.

Oczyszczanie płuc

Istnieje wiele sposobów na odflegmianie płuc, które stanowi jednocześnie wspaniały sposób na domowy syrop na kaszel. Z tej strony dowiecie się jak przyrządzić domowy syrop na kaszel przy użyciu wyłącznie 3 składników, które zapewne każdy z nas posiada w kuchennych szafkach.

PRZEPIS NA DOMOWY SYROP NA KASZEL

Tego mogłeś nie wiedzieć- ciekawostki o płucach

  • Układ oddechowy jest połączony w początkowej fazie z układem trawiennym człowieka, stąd aby podczas połykania pokarmu zamyka się tzw. chrząstka nagłośniowa i ona reguluje dostęp pokarmu w głąb ciała i analogicznie- chcąc wziąć oddech lub wydech- uniemożliwia połykanie.
  • W ciągu dnia płuca filtrują około 10 tys. litrów powietrza z czego około 350 litrów to pobrany tlen
  • Powierzchnia płuc to około 90m do 100m kwadratowych
  • Płuca są w stanie pomieścić nawet 6 litrów powietrza
  • Kobiety oraz dzieci oddychają szybciej
  • Mężczyźni posiadają większe płuca
  • Powietrze, które wdychamy zawiera 21% tlenu, jednak nasze ciało używa wyłącznie 5 procent, resztę natomiast- wydychamy z powrotem