Najmocniejszy filtr na świecie! Czyli o nerkach słów kilka

Nerki to narządy układu moczowo płciowego, o bardzo pracowitej naturze, bowiem posiadają aż 3 niezwykle ważne zadania do wykonania w organizmie.

Są one narządem parzystym, to znaczy, że występują w ciele w ilości 2 sztuk, mają kształt podobny do ziarna fasoli i w wyniku silnego ukrwienia są w intensywnym, czerwonobrązowym kolorze.

To co najbardziej zaskakuje to niewiarygodne możliwości filtracyjne nerek, które są w stanie oczyścić nawet 1500 litrów krwi w ciągu dnia. Jak to możliwe? Zapraszamy do lektury artykułu.

Budowa, położenie i wymiary nerek

Nerki usytuowane są symetrycznie po obu stronach kręgosłupa. Występują za żołądkiem oraz pod wątrobą. Wysokość ich położenia to okolice dwóch ostatnich kręgów piersiowych oraz trzech pierwszych kręgów lędźwiowych.

Waga tego ludzkiego narządu wacha się średnio od 100 do 200g na jedną nerkę. Nerka jest długa na około 10-12 cm, jej wymiar poprzeczny wynosi około 6 cm, natomiast grubość waha się od 3-4 cm. Nerka posiada jedno połączenie wchodzące i jest nim tętnica nerkowa oraz nerwy, natomiast połączeń wychodzących posiada aż 3 i są nimi: moczowód, naczynia limfatyczne oraz żyła nerkowa.

Moczowód– to parzysty przewód o długości od 27-30 cm, szerokości od 0,5 do 0,8cm. Wychodzi on z miedniczek nerkowych i uchodzi do pęcherza moczowego. Są to bardzo umięśnione układy, wyścielone błoną śluzową, posiadają na całej długości 3 przewężenia. Ich zadaniem jest transport moczu ostatecznego do zbiornika moczu czyli pęcherza moczowego. Moczowody nie są indywidualnymi jednostkami, bowiem w poszczególnych ich fragmentach posiadają połączenia z innymi naczyniami (jądrowe, jajnikowe prawe lub okrężnicze) lub nerwami czy tętnicami.

Żyła nerkowa– kolejny parzysty element w budowie nerek. Swój początek mają we wnękach nerkowych skąd następnie przenikają do żyły głównej dolnej, czyli tzw. pienia żylnego zbierającego krew i odprowadzającego ją do prawego przedsionka serca. Z lewej żyły nerkowej uchodzą żyły gonadowe(jądrowe lub jajnikowe).

Lewa i prawa nerka posiadają różne połączenia odgrywające inne role. Prawa nerka łączy się między innymi z wątrobą i pęcherzykiem żółciowym natomiast lewa z żołądkiem oraz śledzioną.

Nerka posiada złożony system budowy, na który składają się:

  • nadnercza, czyli gruczoły wydzielania zewnętrznego. Przylegają one do nerek od górnego bieguna .
  • nerki otoczone są przez torebkę włóknistą, torebkę tłuszczową oraz powięź nerkową
    • torebka tłuszczowa zbudowana jest jak można domyślić się po nazwie- z tkanki tłuszczowej i jej rolą jest otaczanie nerek oraz nadnerczy oraz wypełnianie przestrzeni powięzi nerkowej, co z kolei tłumaczy jej główne zadanie- utrzymanie narządu w konkretnym miejscu w ciele oraz ochrona przez czynnikami mechanicznymi. Nie przylega ona bezpośrednio do nerki a opiera się na torebce włóknistej. Torebka posiada grubość około 3 cm, która jednak może zmieniać swoje właściwości w zależności od stanu narządu. Osoby wychudzone narażone są na całkowity zanik tkanki tłuszczowej okalającej nerki.
    • powięź nerkowa z kolei otacza wyżej wymienioną torebkę tłuszczową oraz jednocześnie stanowi niedomknięty “worek” na nerki. Zbudowana jest z blaszki przedniej, stycznej z otrzewną oraz tylnej, przylegającej do powięzi ściany tylnej brzucha. Podobnie jak torebka tłuszczowa, powięź pełni funkcję stabilizacyjną dla nerek czyli utrzymywania jej położenia.
  • nerki dodatkowo dzielimy na powierzchnie, brzegi oraz końce, w których każdy fragment odpowiada za inny proces całokształtu pracy nerek.
  • nefron, czyli podstawowa jednostka strukturalna nerki. Na jedną nerkę składa się około miliona nefronów. Nefron składa się z ciałka nerkowego oraz kanalika nerkowego. Nefrony pełnią jeszcze inną, niezwykle istotną funkcję- oczyszczają blisko 1500 litrów krwi na dobę, która jest wtłaczana do nerek przez tętnice nerkowe.
    • Ciałko nerkowe- zbudowane jest z kłębuszka nerkowego oraz torebki Bowmana. Odbywa się tam proces powstawania moczu pierwotnego, którego w obu nerkach powstaje w ciągu doby nawet do 200 litrów, przy czym ostateczny mocz to pojemność zaledwie 1.-1.5 litra.
    • Kanalik nerkowy produkuje mocz ostateczny. Posiada silne właściwości resorpcyjne oraz sekrecyjne, co jest głównym powodem tak znacznej różnicy pomiędzy moczem pierwotnym a ostatecznym. Sekrecja natomiast powoduje wchłanianie jonów soli.
    • Nefrony, jako ogólny twór, wyłapują dodatkowo zanieczyszczenia z krwi i zachowują wyłącznie pozytywne związki: białko oraz krwinki.
  • Nerka w przekroju poprzecznym charakteryzuje się budową dwuwarstwową, z której wyróżniamy:
    • kora nerki- część zewnętrzna o jaśniejszej barwie, unaczyniona i składająca się z ciałek nerkowych
    • rdzeń nerki- warstwa ciemniejsza, usytuowana wewnątrz, zbudowana z piramid nerkowych

Główne role nerek

W skład wcześniej wspomnianych głównych 3 zadań jakie pełnią nerki wchodzą:

  1. Rola wydalnicza– usuwanie wraz z moczem zanieczyszczeń i nie przetrawionych produktów przemiany materii takich jak: mocznik, kreatynina czy kwas moczowy
  2. Rola regulacyjna– utrzymanie homeostazy, czyli stałego poziomu wszelkich wewnętrznych właściwości. Są nimi między innymi: temperatura ciała, pH krwi, ciśnienie tętnicze czy stężenie związków chemicznych w płynach ustrojowych.
  3. Rola endokrynna– wydzielanie enzymów np. renina odpowiedzialna za ciśnienie krwi, produkcja witaminy D3 czy też wydzielanie erytropoetyny, która jest aktywatorem w produkcji czerwonych krwinek.

 

Jak działają nerki?

W dużej mierze nerki pełnią funkcję bardzo wydajnego filtra naszego ciała, a proces filtracji jest pierwszą czynnością jaką wykonują nerki po otrzymaniu substancji. Proces ten eliminuje wszystkie negatywne substancje i związki, jednocześnie wyłapując i magazynując te pozytywne. Mocz pierwotny jest następnie dalej obrabiany, tak aby otrzymać mocz ostateczny.

Następnie zaczyna się resorpcja, czyli wchłanianie zwrotne wody i innych substancji, których wydalenie byłoby zmarnowaniem wielu cennych składników odżywczych.

Po resorpcji czas na sekrecję. To ogół czynności, dzięki którym wszystko co szkodliwe jest przekazywane do moczu ostatecznego.

Zakończenie wszystkich 3 procesów wspomnianych powyżej pozwala na dalszą pracę, czyli transport moczowodem do pęcherza moczowego, skąd następnie mocz uchodzi do cewki moczowej, stanowiącej końcowy fragment układu moczowego, pozwalający na wydalenie moczu na zewnątrz.

Jak dbać o nerki?

Biorąc pod uwagę fakt, jak wiele pozytywnych czynności dla Nas wykonują nerki każdego dnia, warto się o nią zatroszczyć i dbać o nią, czyniąc jej naszym stylem życia przyjazne środowisko pracy.

Odchudzając się, nie tylko my czujemy się lepiej, ale także nasze nerki.

  • Aby mieć zdrowe nerki należy unikać spożywania tłuszczów zwierzęcych, a zastąpić je tymi pochodzenia roślinnego.
  • Kolejnym czynnikiem jest unikanie alkoholu oraz słodkich napojów, a zastąpienie ich niegazowaną wodą lub przegotowaną i przefiltrowaną. Ważne jest, aby dziennie spożywać minimum 1,5-2 litrów płynów.
  • Napary i soki domowej roboty również okażą się przyjazne dla nerek jak i całego układu. Spróbuj wykonać je samodzielnie np. sok z żurawiny, z pietruszki lub z brzozy.
  • Unikamy nadmiernego spożycia soli, która zaburza poprawną pracę nerek
  • Alkohol oraz kofeina to produkty o wysokiej zawartości toksyn. Dostarczając je do organizmu, zmuszamy nasze nerki do pracy na dużo większych obrotach, co przy znacznej intensywności osłabia je i z czasem filtracja toksyn nie jest już tak wydajna.
  • Bardzo ważny aspekt- opróżnianie pęcherza na bieżąco i regularnie. Przetrzymywanie moczu niesie za sobą ryzyko osłabienia układu odpornościowego dróg moczowych przez co wzrasta ryzyko infekcji. Innym skutkiem jest rozciągnięcie pęcherza moczowego z następstwem uszkodzenia tudzież zaburzenia pracy. Oddalając się więc na dłuższy czas z domu warto więc rozważyć opróżnienie pęcherza aby zapewnić sobie nieco dłuższy czas bez konieczności wizyty w toalecie.

 

Tego mogłeś nie wiedzieć – ciekawostki na temat nerek i pochodnych układów

  • Pęcherz moczowy ma pojemność około 250ml, jednak może rozciągnąć się do aż 1,5l
  • Lewa nerka usytuowana jest o nawet 3 cm wyżej od prawej. Dzieje się tak, ponieważ lewa nerka jest “silniejsza” i rośnie zdecydowanie intensywniej
  • Nerki ruszają się w trakcie procesu oddychania- około 2 cm uniesienia w trakcie wydechu i opuszczenia przy wdechu oraz przy zmianie pozycji ciała- leżąc znajdują się wyżej.
  • Każdy drugi czwartek marca to Światowy Dzień Nerek, w trakcie którego można profilaktycznie zbadać swoje nerki oraz uczestniczyć w akcjach edukacyjnych, uświadamiających istotę nerek w życiu człowieka.